परंडा तालुक्यातील सावरदरवाडीतील दलित वस्तीची व्यथा; अंत्यविधीसाठी चिखलातून मृतदेह नेण्याची वेळ

परंडा तालुक्यातील सावरदरवाडीतील दलित वस्तीची व्यथा; अंत्यविधीसाठी चिखलातून मृतदेह नेण्याची वेळ

३० वर्षांपासून स्वतंत्र स्मशानभूमीचा प्रश्न प्रलंबित; मुख्यमंत्री व जिल्हाधिकाऱ्यांना थेट ई-मेलद्वारे निवेदन, १५ दिवसांत कार्यवाही न झाल्यास तीव्र आंदोलनाचा इशारा

वंदे भारत न्यूज एक्सप्रेस नेटवर्क

परंडा, धाराशिव : पावसाळा आला की अंत्यविधीसाठी तारेवरची कसरत करावी लागते. रस्ता नाही, स्वतंत्र स्मशानभूमी नाही. त्यामुळे मृतदेह खांद्यावर घेऊन चिखलातून आणि शेतातून जाण्याची वेळ येते. ही व्यथा आहे परंडा तालुक्यातील येणेगाव-सावरदरवाडी ग्रुप ग्रामपंचायतीअंतर्गत सावरदरवाडी येथील चव्हाण वस्तीतील अनुसूचित जातीच्या कुटुंबांची.

 

ग्रामस्थांच्या म्हणण्यानुसार, गेल्या सुमारे ३० वर्षांपासून चव्हाण वस्तीला स्वतंत्र स्मशानभूमी उपलब्ध नाही. गावातील सार्वजनिक स्मशानभूमीच्या वापराबाबत अडचणी येत असल्याने वस्तीतील नागरिकांना गावाबाहेरील मोकळ्या जागेत अंत्यविधी करण्याची वेळ येते. पावसाळ्यात ही जागा चिखलाने भरते. त्यातच अंत्यसंस्काराच्या ठिकाणी जाण्यासाठी पक्का रस्ता नसल्याने मृतदेह खांद्यावर घेऊन चिखलातून मार्ग काढावा लागतो.

स्मशानभूमीच्या जागेवरील अतिक्रमण हटविण्याची मागणी

ग्रामस्थांनी परंडा तहसीलदारांकडे दिलेल्या निवेदनात स्मशानभूमीसाठी उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या जागेवरील अतिक्रमण हटवून ती जागा तातडीने उपलब्ध करून द्यावी, अशी मागणी केली आहे.

निवेदनानुसार, सावरदरवाडी गावातील गट क्रमांक ५ मध्ये स्मशानभूमीसाठी जागा उपलब्ध करून देण्यात आली होती. मात्र, सदर जागा अद्याप ग्रामस्थांना प्रत्यक्ष वापरासाठी मिळालेली नसल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे. त्यामुळे प्रशासनाने संबंधित जागेची पाहणी करून अतिक्रमण असल्यास ते हटवावे आणि स्मशानभूमीसाठी जागा उपलब्ध करून द्यावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे.

पावसाळ्यात रस्त्याची गंभीर समस्या

स्मशानभूमीकडे जाण्यासाठी योग्य रस्ता नसल्यामुळे पावसाळ्यात परिस्थिती आणखी गंभीर होते. १५ जुलै २०२६ रोजी झालेल्या पावसामुळे स्मशानभूमीकडे जाणारा मार्ग चिखलमय झाला होता. त्यामुळे अंत्यविधीसाठी जाणाऱ्या नागरिकांना मोठ्या गैरसोयीचा सामना करावा लागल्याचे ग्रामस्थांनी निवेदनात नमूद केले आहे.

 

स्मशानभूमीसाठी जागा उपलब्ध करून देण्याबरोबरच जाण्या-येण्यासाठी पक्का रस्ता करण्याची मागणीही ग्रामपंचायतीकडे करण्यात आली आहे.

प्रशासनाकडे वारंवार निवेदने

या प्रश्नाबाबत ग्रामस्थांनी ग्रामपंचायत, तहसीलदार आणि जिल्हाधिकारी कार्यालयाकडे यापूर्वीही अनेक वेळा निवेदने दिल्याचे सांगितले आहे. मात्र, अद्याप प्रश्न मार्गी लागला नसल्याने ग्रामस्थांमध्ये नाराजी आहे.

ग्रामस्थांचे म्हणणे आहे की, मृत व्यक्तीच्या अंत्यविधीसाठीही जर नागरिकांना चिखलातून आणि शेतातून जावे लागत असेल, तर ही अत्यंत गंभीर बाब आहे. प्रशासनाने तातडीने लक्ष देऊन कायमस्वरूपी तोडगा काढण्याची मागणी करण्यात आली आहे.

मुख्यमंत्र्यांनाही थेट ई-मेलद्वारे निवेदन

स्थानिक पातळीवर सातत्याने मागणी करूनही प्रश्न सुटत नसल्याने ग्रामस्थांनी आता हा विषय वरिष्ठ प्रशासनाच्या निदर्शनास आणून दिला आहे. मुख्यमंत्री तसेच धाराशिव जिल्हाधिकारी यांनाही थेट ई-मेलद्वारे निवेदन पाठवून स्वतंत्र स्मशानभूमीचा प्रश्न तातडीने सोडविण्याची मागणी करण्यात आली आहे.

स्मशानभूमीसाठी जागा तातडीने उपलब्ध करून द्यावी, अतिक्रमण असल्यास ते हटवावे आणि स्मशानभूमीकडे जाण्यासाठी पक्का रस्ता करावा, अशी मागणी करण्यात आली आहे. तसेच स्मशानभूमीला कुंपण, शेड आणि पाण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्याची मागणीही ग्रामस्थांनी केली आहे.

“आम्हालाही सन्मानाने जगण्याचा आणि मरण्याचा अधिकार आहे”

या प्रश्नावर सामाजिक कार्यकर्ते समाधान चव्हाण यांनी प्रशासनाने तातडीने हस्तक्षेप करण्याची मागणी केली.

«“गेल्या अनेक वर्षांपासून चव्हाण वस्तीतील नागरिक स्वतंत्र स्मशानभूमीसाठी प्रशासनाकडे मागणी करत आहेत. मात्र, आजही आमच्या बांधवांना अंत्यविधीसाठी चिखलातून आणि शेतातून मृतदेह घेऊन जावा लागतो, ही अत्यंत वेदनादायक बाब आहे. प्रत्येक नागरिकाला सन्मानाने जगण्याबरोबरच सन्मानाने अंत्यसंस्कार मिळण्याचा अधिकार आहे. प्रशासनाने या प्रश्नाकडे गांभीर्याने पाहून स्मशानभूमीसाठी जागा तातडीने उपलब्ध करून द्यावी, अतिक्रमण असल्यास ते हटवावे आणि पक्का रस्ता, पाणी, शेड व कुंपणाची सुविधा करावी.”»

“१५ दिवसांत ठोस कार्यवाही झाली नाही, तर ग्रामस्थांसोबत लोकशाही मार्गाने तीव्र आंदोलन करण्यात येईल,” असा इशाराही समाधान चव्हाण यांनी दिला.

ग्रामस्थांच्या प्रमुख मागण्या

– चव्हाण वस्तीसाठी स्वतंत्र स्मशानभूमीची जागा तात्काळ निश्चित करून उपलब्ध करावी.

– स्मशानभूमीच्या जागेवरील अतिक्रमण असल्यास ते तातडीने हटवावे.

– स्मशानभूमीपर्यंत पक्का रस्ता करावा.

– स्मशानभूमीला कुंपण, शेड आणि पाण्याची सुविधा द्यावी.

– प्रशासनाने ग्रामस्थांच्या मागणीवर तातडीने ठोस निर्णय घ्यावा.

१५ दिवसांत कार्यवाही न झाल्यास तीव्र आंदोलन

प्रशासनाने या प्रश्नावर तातडीने कार्यवाही करून चव्हाण वस्तीतील नागरिकांना कायमस्वरूपी स्मशानभूमी उपलब्ध करून द्यावी, अशी मागणी ग्रामस्थांनी केली आहे. १५ दिवसांच्या आत ठोस कार्यवाही झाली नाही, तर तीव्र आंदोलन करण्यात येईल, असा इशारा देण्यात आला आहे. आवश्यकता भासल्यास ग्रामपंचायत कार्यालयासमोर आंदोलन करण्याचा इशाराही ग्रामस्थांनी दिला आहे.

आता मुख्यमंत्री कार्यालय, जिल्हा प्रशासन आणि ग्रामपंचायत या प्रश्नाची कितपत दखल घेतात आणि चव्हाण वस्तीतील नागरिकांना स्वतंत्र स्मशानभूमी व रस्त्याची सुविधा कधी मिळते, याकडे सावरदरवाडी परिसरातील ग्रामस्थांचे लक्ष लागले आहे.

— वंदे भारत न्यूज एक्सप्रेस

परंडा, जि. धाराशिव